Foryfikacja stała – miała za zadanie wzmacniać umocnienia wykonane z drewna i ziemi w newralgicznych, wyeksponowanych miejscach. W przypadku Pozycji Trzcielskiej prawdopodobnie odgrywała również rolę propagandową – odstraszać ewentualnych przeciwników. Budulcem był tu przede wszystkim zbrojony beton (czyli żelbet), cegły oraz stalowe płyty osłaniające strzelców. Pozycja Trzcielska była linią o charakterze polowym, jednak w kilku miejscach jej budowniczowie wznieśli niewielkie schrony. Dwa z nich znajdują się na terenie Gminy Przytoczna. Poniższe opisy dotyczą stanu obecnego wymienionych schronów.
Obiekt 1.
Posiada strop oraz ściany żelbetowe o grubości ok. 20 cm . W ścianie przedniej dwa otwory, bez profilu antyrykoszetowego (zapobiegającego powstawaniu rykoszetów), wiele wskazuje, że nie chronione żadnym pancerzem. Schron położony jest w pobliżu drogi Gościm-Lubiatów na przeciw mostu nad niewielkim strumieniem, który nieopodal wpada do Jeziora Solecko.

Obiekt 1
Obiekt 1

Obiekt 2.
Pierwszy z wybudowanej trójki „bliźniaków” (identycznych schronów), najlepiej zachowany, być może dzięki temu, że położony jest daleko od ruchliwych tras i miejscowości. Od pobliskiego Lubiatowa jest do niego ok. 4 km. Jego zadaniem miała być ochrona niewielkiego mostka nad strumieniem oraz przesmyku pomiędzy jeziorami Lubowo i Kliczyna. Ściany tego raz kolejnych „bliźniaczych” obiektów są ceglane, być może były otynkowane. Strop żelbetowy. Prawdopodobnie schrony te były obsypane ziemią. Wszystkie trzy w ścianie frontowej posiadają otwór strzelniczy z profilowaniem antyrykoszetowym oraz otworem obserwacyjnym. Wymiary wnęki wewnątrz schronów wskazują, że załogę miała prawdopodobnie chronić płyta pancerna 422P01 (o grubości 3 cm). Jak wskazuje G. Urbanek oraz Z. Miler, wiele wskazuje, że ostatecznie płyta nie została zamontowana – świadczyć o tym mają nakrętki na śrubach, na których miał „zawisnąć” pancerz.

Obiekt 2
Obiekt 2

Obiekt 3.
Drugi z bliźniaków. W jego przypadku uderzające jest jego wyeksponowanie. Zadaniem tego schronu miała być obrona ważnej, lokalnej i utwardzonej drogi pomiędzy jeziorami Podgórne (Siwino) a Glinki (Błotne). Schron został wzniesiony 3 km od ówczesnej granicy polsko-niemieckiej, przy uczęszczanej trasie.

Obiekt 3
Obiekt 3

Obiekt 4.
Trzeci z bliźniaków – wzniesiony dokładnie w ten sam sposób co dwa poprzednie (w końcu bliźniak…). Położony w przesmyku pomiędzy jeziorami Podgórne a Piersko (Perskie).

Obiekt 4
Obiekt 4

Obiekt 5.
Najbardziej zdewastowany ze wszystkich. Praktycznie zniszczona została cała elewacja przednia. Ściany wzniesione były z cegły, natomiast strop – tradycyjnie – był żelbetowy. Schron był prawdopodobnie całkowicie wkopany w ziemię – stąd posiadał ściankę oporową chroniącą wejście przed zasypaniem. Obiekt położony – podobnie jak nr 4 – pomiędzy jeziorami Piersko a Podgórnym.

Obiekt 5
Obiekt 5

Obiekt 6.
Ostatni obiekt po północnej Warty. Jest to pozostałość zapory przeciwczołgowej: dwa olbrzymie dwuteowniki (belki stalowe) zabetonowane na stałe. Reszta zapory (ława z otworami) – prawdopodobnie została zalana asfaltem.

Obiekt 6
Obiekt 6

Obiekt 7.
Podążamy na południe. Przekroczyliśmy Wartę i znajdujemy się na terenie Gminy Przytoczna. Tu Pozycja Trzcielska przybiera dość zawiły przebieg. I tu znalazły swe miejsce dwa prawie bliźniacze obiekty fortyfikacji stałej. Różni je jedynie umiejscowienie stanowisk bojowych. Jeden i drugi są dwusektorowe (posiadają dwa stanowiska bojowe), w obu znajdują się wnęki, w których zamontowane były płyty salowe 422P01. Wszystkie stanowiska bojowe posiadały profile antyrykoszetowe. Grubość ścian wynosiła ok. 35 cm. Ściany wykonane były z żelbetu, natomiast strop był… ceglany (sklepienie kolebkowe). Pewnym jest, że oba schrony były mocno przysypane ziemią: świadczą o tym sporych rozmiarów murki oporowe prowadzące do wejścia w obu obiektach. We wnętrzu zachowały się kątowniki przeznaczone do zamocowania karabinu maszynowego oraz półki na skrzynię z amunicją.
G. Urbanek wspomina w swym artykule, że schrony w Stryszewie wzniesione zostały w pobliżu zabudowań Grenzschutzu, z którego niestety niewiele zostało…

Obiekt 7
Obiekt 7

Obiekt 8.
To drugi ze Stryszewskich bliźniaków. W jego przypadku zachowały się zawiasy: strzelnice od zewnątrz zamykane były drewniany okiennicami – być może niewielkie schrony były maskowane na piwniczki.
Obiekt 7. oraz 8. swym ogniem obejmowały drogę biegnącą groblą pomiędzy stawami i podmokłymi terenami w okolicach niewielkiej osady Stryszewo. W przeciwieństwie do wcześniej omawianych obiektów, które w większości znalazły się na przedpolu zbudowanych w 1944 r. umocnień polowych, schrony w Stryszewie zostały włączone w ich strukturę. Podobnie jak na terenie Puszczy Noteckiej i tu fortyfikacje polowe zachowały się znakomicie.

Obiekt 8
Obiekt 8

Obiekt 9. i 10.
Na południe od Stryszewa (wyjąwszy niezidentyfikowane obiekty przy trasie krajowej nr 24) Trzcielska Pozycja przybiera całkowicie formę umocnień ziemnych i ziemno-drewnianych. Stan ten dopiero zmienia się w okolicach wsi Borowy Młyn pomiędzy jeziorami Chłop i Wędromierz na terenie Gminy Pszczew. Wzniesiono tutaj schrony – znów bliźniacze. Podobno było ich więcej, do dziś przetrwały dwa. Obiekty niewielkich rozmiarów, całkowicie betonowe. Wśród znawców tematu trwa polemika co do funkcji, którą miały one pełnić. Czy były to schrony bojowe, czy też magazynowe, czy… No właśnie?

Obiekt 10
Obiekt 10

Obiekt 11.
Pozycja Trzcielska posiadała również swoją budowlę hydrotechniczną, związaną z regulacją rzeki Obry. Był to skromnych rozmiarów jaz o konstrukcji kozłowo-iglicowej. Składał się z dwóch betonowych przyczółków połączonych kładką. Kładka zaś wsparta była na stalowej konstrukcji, która była oparciem dla desek, za pomocą których spiętrzano wodę. Jaz znajduje się nieopodal mostu na Obrze w okolicach wsi Rybojady. Jego zadaniem było utworzenie zalewu aż do ujścia Obry do Jeziora Rybojadło, a także podniesienie lustra wody w tymże.

Obiekt 11
Obiekt 11

Obiekt 12.
Jeden z najbardziej znanych obiektów Pozycji Trzcielskiej. Wzniesiony na ok. 1,5 km od granicy w 1937 r. i „wkomponowany” w budynek Grenzschutzu. Jego zadaniem była obrona pobliskiego, oddalonego na ok. 300 m skrzyżowania dróg. Prawdopodobnie to właśnie sprawiło, że zyskał formę dwukondygnacyjną – umieszczenie otworu strzelniczego nieco ponad poziomem gruntu byłoby za niskie by skutecznie pokryć ogniem rejon dróg. Schron posiadał ciekawe maskowanie: strop naśladujący dwuspadowy dach pokryty dachówką oraz zabudowanie przedniej ściany cegłami. Dolna kondygnacja wykonana była z cegieł (otynkowanych), górna z betonu. Grubość ścian górnej kondygnacji wynosi ok. 50 cm. Wejście na górną część schronu odbywa się przez właz chroniony klapą (zachowały się człony zawiasów) – po stalowej drabince. Izba bojowa chroniona była przez płytę stalową. Otwór strzelniczy oraz szczelina obserwacyjna posiadały profil antyrykoszetowy malowany na „czerwono”. Uzbrojenie stanowił prawdopodobnie ciężki karabin maszynowy MG 34 . W schronie ostała się część mocowania km-u: dwa kątowniki, płaskownik oraz trzpień. Obiekt 12. „wkomponowany” był w budynek Grenzschutzu, z którego do dziś pozostały nieczytelne ruiny. Jak wskazują p. T. Czabański oraz M. Kandulski znajdowały się jeszcze tutaj 4 budynki mieszkalne. Prócz rumowiska dosyć dobrze zachowały się umocnienia ziemne, w tym dla ckm-ów.

Obiekt 12
Obiekt 12

11 thoughts on “Fortyfikacje stałe

  1. I am really enjoying the theme/style of your blog. Do you encounter any internet browser
    compatibility problems? A handful of my blog visitors have complained about my blog
    not operating correctly in Explorer but looks great in Chrome.

    Have you got any tips to help you fix this problem?

    Take a look at my blog: PamilaFBoote

  2. Attractive section of content. I just stumbled upon your web site and in accession capital to assert
    that I acquire in fact enjoyed account your blog posts.
    Any way I’ll be subscribing to your feeds and even I achievement you access
    consistently rapidly.

    Feel free to visit my blog post :: TovaCCombest

  3. This is really interesting, You are a very skilled blogger.
    I’ve joined your rss feed and look forward to seeking more of
    your fantastic post. Also, I’ve shared your site in my social networks!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *